Rak piersi

Wcześnie wykryty rak jest uleczalny. Im większy guz, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia mikroprzerzutów w innych narządach, a więc mniejsze szanse na wyleczenie. Rak nie pojawia się z dnia na dzień. Potrzebuje około siedmiu lat, aby osiągnąć średnicę jednego centymetra. Guz tej wielkości wskazuje na rak w pierwszym stadium i jest uleczalny w około 90% przypadków.

Co powoduje raka piersi 

Wiele się mówi na temat przyczyn powstawania raka piersi. Ich znajomość mogłaby pomóc w planowaniu strategii wykrywania i zwalczania tego rodzaju nowotworu. Za raka piersi odpowiedzialne mogą być czynniki genetyczne, kobiece hormony – estrogeny i czynniki środowiskowe. Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka piersi zalicza się występowanie raka u matki, babki, ciotki lub siostry (dwukrotny wzrost zagrożenia chorobą), stany, w których istnieje wzmożone i przedłużone działanie estrogenów na organizm kobiety, np. wczesne wystąpienie miesiączki, późny naturalny wiek pokwitania, brak dzieci i pierwsza ciąża po 35. roku życia. Do innych czynników predysponujących do wystąpienia raka piersi należy zaliczyć wszelkie łagodne stany rozrostowe, jak np. zwyrodnienie torbielowate gruczołu piersiowego oraz prawdopodobnie występowanie nowotworów innych narządów: jajnika, macicy, gruczołów. Dotychczas nie znaleziono jednoznacznych dowodów na to, że hormonalne środki antykoncepcyjne mogłyby sprzyjać powstawaniu raka piersi. Jeśli chodzi o czynniki środowiskowe to istnieją dowody, że niektóre substancje chemiczne mogły powodować raka piersi, np. DDT – wycofany w latach 70. ze stosowania w przemyśle i rolnictwie środek owadobójczy, którego rozkład trwa jednak aż około 50 lat, polichlorek bifenolu – używany jako izolator elektryczny, obecny nadal w starych transformatorach, bifenol używany do produkcji plastików.

Mogą one w organizmie ludzkim spełniać role pseudoestrogenów, tzn. mogła stymulować komórki, które posiadają receptory estrogenowe. Różnica między tymi substancjami a naturalnymi hormonami polega na tym, że pseudoestrogeny pochodzące z pestycydów, plastiku czy benzyny kumulują się w piersiach latami; konkurują one z krótko działającymi, naturalnymi estrogenami i zaburzają gospodarkę hormonalną. Przypuszcza się również, że istnieje związek między występowaniem raka piersi i wysokotłuszczową dietą ubogą w błonnik oraz spożyciem alkoholu. Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Zachorowalność wzrasta z wiekiem, szczególnie po 50. roku życia. Nie oznacza to jednak, że rak piersi nie atakuje kobiet młodszych. Jest drugą, po raku płuc, największą przyczyną śmierci na nowotwory u kobiet. Kobieta w przedziale wiekowym 65-69 lat ma ponad 200-krotnie większe ryzyko zachorowania na raka piersi niż kobieta w przedziale wiekowym 20-24 lat, a ponad 4-krotnie większe ryzyko niż kobieta w przedziale wiekowym 35-39 lat. Najdoskonalszą metodą diagnostyki wczesnego wykrywania jest mammografia, czyli prześwietlenie piersi, badanie o dużej specyficzności. Zaleca się regularne screeningowe badanie mammograficzne, co 1-2 lata, począwszy od 40. roku życia i co roku od 50. roku życia w grupie bez dodatkowych czynników ryzyka. Duże znaczenie w profilaktyce raka ma samobadanie piersi. Nauka samobadania piersi powinna rozpocząć się podczas pierwszej wizyty u ginekologa i należy ją konsekwentnie przypominać w czasie kolejnych wizyt lekarskich. Zaleca się samobadanie raz w miesiącu. Poniżej w punktach przedstawione są etapy samobadania piersi.

Przed lustrem
1. Unieś ręce, sprawdź, czy nie zmienił się kształt piersi i kolor skóry. Czy skóra nie marszczy się i nie ciągnie?
2. To samo skontroluj jeszcze raz, opierając dłonie mocno na biodrach.
3. Ściśnij brodawkę kciukiem i palcem wskazującym. Zobacz czy nie wydziela się z niej płyn.

Pod prysznicem
4. Lewą rękę połóż z tyłu głowy, prawą na lewej piersi. Lekko naciskając trzema środkowymi palcami, zataczaj drobne kółeczka wzdłuż piersi, z góry na dół i w odwrotnym kierunku. To samo zrób z prawą piersią za pomocą lewej ręki. Sprawdź, czy nie czujesz stwardnienia lub guzka.

Po kąpieli
5. Połóż się. Wsuń poduszkę lub zwinięty ręcznik pod lewy bark, lewą rękę włóż pod głowę. Trzema środkowymi palcami prawej ręki zbadaj lewą pierś – tak jak pod prysznicem. To samo powtórz z prawą piersią.
6. Wyjmij rękę spod głowy, połóż wzdłuż tułowia i zbadaj pachy. Sprawdź, czy nie masz powiększonych węzłów chłonnych.

Badanie przez lekarza lub specjalnie wyszkoloną pielęgniarkę powinno się odbywać okresowo w czasie wizyt kontrolnych. Jakikolwiek guz lub guzek, zgrubienie, zaciągania skóry, zmiana kształtu piersi, zmiana na skórze piersi czy zgrubienie wykryte podczas samobadania lub badania klinicznego, potwierdzone metodą rentgenowską (mammogram) powinno być zbadane przez patologa pod mikroskopem po pobraniu fragmentu tkanki przez aspiracje tkanki biopsją cienkoigłową lub biopsją tkankową (chirurgiczne pobranie materiału z całego guza lub fragmentu). Badania dowodzą, że wykryte mammograficznie, niewyczuwalne guzki rakowe powodują ryzyko przerzutów 13-20%, podczas gdy guzki wykryte podczas badania przez lekarza lub samobadanie mają już przerzuty w około 40-55% przypadków. W leczeniu raka piersi stosuje się metody chirurgiczne, wsparte chemioterapią i niekiedy radioterapią. Istotną kwestią w profilaktyce i leczeniu raka piersi jest przełamanie bariery psychologicznej. Obok obawy o życie dochodzi poczucie skrępowania, odizolowania, poczucie zagrożenia, obniżenie poczucia własnej wartości, gdyż piersi zawsze były i pozostają symbolem kobiecości i seksu.

Diagnoza raka piersi ma wpływ także na całą rodzinę chorej kobiety. Diagnoza “rak piersi” nie zawsze automatycznie wiąże się z odjęciem piersi i okaleczeniem, ponieważ wykonuje się operacje oszczędzające oraz zabiegi plastyczne w początkowym stadium raka, a więc odpowiednio wcześnie zdiagnozowane. W walce z rakiem piersi wygrywają kobiety, które potrafią przeciwstawić się chorobie, stanąć z nią twarzą w twarz. Nadzieja, optymizm i głęboka wiara są czynnikami, które stanowią psychiczny układ obronny w walce z tą powszechną chorobą. W Stanach Zjednoczonych i na całym świecie istnieje szereg organizacji czynnie zrzeszających pacjentki chore na raka w stadium leczenia oraz te, które walkę wygrały.