Układu krążenia u kobiet w okresie przekwitania

Niebezpieczeństwo dla zdrowia, o którym kobiety powinny wiedzieć.
Według ocen statystycznych, w roku 2020 ponad 45 milionow kobiet tylko w tym kraju wkroczy w wiek przekwitania i znajdzie się w obliczu charakterystycznych dolegliwości w postaci psychologicznego kryzysu oraz deprymujących uderzeń fali gorąca. Jakkolwiek wspomniane objawy są często wymieniane jako najbardziej dokuczliwe, to najgroźniejszym powikłaniem okresu przekwitania u kobiet jest zwiększone ryzyko choroby układu krążenia. Choroby układu krążenia, a zwłaszcza choroba naczyń wieńcowych serca, wiodą wśród przyczyn zachorowalności oraz śmiertelności u kobiet powyżej 50 lat. Ryzyko choroby krążeniowej u kobiet w okresie przekwitania może być zmniejszone poprzez właściwe odżywianie, zdrowy i aktywny styl życia połączony z leczeniem hormonalnym. Rzeczywistość jest jednak daleka od takiego optymistycznego rozwiązania. Pomimo postępów w medycynie prewencyjnej choroba naczyń wieńcowych ciągle stanowi jedno z najważniejszych zagrożeń zdrowia i życia u kobiet w okresie przekwitania. Przyczyną tej niekorzystnej sytuacji jest popularne, chociaż nieprawdziwe, przekonanie, że kobiety są mniej podatne na choroby układu krążenia niż mężczyźni. Brak właściwej informacji powoduje, że kobiety nie monitorują stanu zdrowia układu krążenia i nie poddają się podstawowym badaniom które, jak poziom cholesterolu i cukru we krwi, mogą stosunkowo wcześnie wykryć zagrożenie ze strony chorób układu krążenia.

Zmiany w układzie krążenia u kobiet z postępujacym wiekiem.
W oparciu o dane statystyczne, zwiększona zapadalność na choroby układu krążenia w okresie przekwitania jest przede wszystkim związana z zaburzeniami gry hormonalnej w organizmie kobiety, a zwłaszcza niedoborem hormonów kobiecych jak estrogeny oraz progesteron. Obecnie wyróżnia się kilka niezależnych czynników ryzyka, które przyczyniają się do choroby serca i układu krążenia u kobiet, włączajac w to: podwyższony poziom cholesterolu, otyłość (zwłaszcza w okolicy podbrzusza), Syndrom X (obejmujący otyłość, podwyższony poziom cholesterolu oraz nietolerancję prostych węglowodanów), podwyższone ciśnienie krwi (górne ciśnienie powyżej 120; dolne powyżej 80), cukrzyca, obniżona czynność tarczycy (gruczołu odpowiedzialnego za przemianę materii), choroby nerek, używanie pewnych leków, na przykład sterydów, leków immunosupresyjnych (leki te są używane jako silne środki przeciwzapalne), leki moczopędne (zwłaszcza te, które zaburzają fizjologiczny poziom potasu i sodu we krwi), leki blokujące tzw. receptory beta (rodzaj leków stosowanych w chorobie nadciśnienia), palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu (np. więcej niż jedna mała szklanka wina dziennie). Jedne z najnowszych czynników ryzyka u kobiet w okresie przekwitania to podwyższony poziom tzw. złego cholesterolu, podwyższony poziom tzw. lipoprotein(a) często określany jako śmiercionośny cholesterol (jest to rodzaj “złego” cholesterolu odpowiedzialny za przypdki nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza wsród populacji z Dalekiego Wschodu i Azji), zawyżony poziom triglycerydów, popularnie określanych jako “podły” cholesterol (zwykle podwyższony u chorych na cukrzycę), podwyższony poziom fibrinogenu (rodzaj białka, które odgrywa kluczową rolę w krzepliwości krwi i zwiększa podatność na zatory naczyń krwionośnych), podwyższony poziom homocysteiny (jest to produkt nieprawidłowego metabolizmu aminokwasów zawierających pierwiastek siarki, takich jak metionina oraz cysteina), który związany jest ze zwiększona zapadalnością na chorobę naczyń wieńcowych. Niezależnie od poziomu cholesterolu we krwi, nieprawidłowa przemiana (metabolizm) cholesterolu (cholesterol jest wyjściowym budulcem hormonów u kobiet i mężczyzn) ma wpływ na stan zdrowia u kobiet w okresie przekwitania. Wyniki badań wskazują, że kobiety z podwyższonym poziomem skwalenu oraz sitosterolu (produkty przemiany cholesterolu) we krwi mają zwiększoną zapadalność na chorobę naczyń wieńcowych.

Jak zabezpieczyć układ krążenia u kobiet przed procesem choroby i starzenia.
Wiele kobiet z pokolenia tzw. “baby boomer” (eksplozjia demograficzna po drugiej wojnie światowej) wchodzi obecnie w wiek okresu przekwitania i staje przed decyzją wyboru właściwych środków zapobiegawczych albo leczniczych. Zastępcze leczenie hormonalne (w skrócie znane jako HRT czyli “hormonal replacement therapy”) jest jednym z najczęściej proponowanych przez lekarza rozwiązaniem. Zarówno estrogeny jak ich połączenie z progesteronem (dwa hormony odpowiedzialne za harmonijny cykl miesięczny u kobiety) są rutynowo stosowane u kobiet w dobrym stanie zdrowia w okresie menopauzy. Wskazania do terapii hormonalnej wykluczają zmniejszenie subiektywnych objawów, jak np. uderzeń fal gorąca, chwiejności emocjonalnej (płaczliwość bez powodu), zabezpieczenia przed zmianami zanikowymi w układzie moczowym i płciowym (objawy: częste zakażenia cewki moczowej; bolesne spółkowanie) oraz zmniejszenie ryzyka choroby układu krążenia i osteoporozy (zmiany kostno-stawowe prowadzące do spontanicznych złamań, zwłaszcza kości kręgosłupa oraz kości konczyń i miednicy). Leczenie hormonalne przynosi zwykle szybkie i dramatyczne polepszenie stanu emocjonalnego i fizycznego pacjenta w menopauzie. Mniej docenianą korzyścią terapii hormonalnej jest zmniejszone ryzyko choroby układu krążenia, zwłaszcza poprzez polepszenie krążenia krwi, jak również poprawę przemiany materii z obniżeniem poziomu cholesterolu. Terapia hormonalna również podwyższa naturalną ochronę układu krążenia w okresie menopauzy. Na przyklad, HRT zwiększa poziom TGF-beta 1 i obniża poziom zagrażajacego zdrowiu cholesterolu, lipoprotein(a). HRT, jak każde leczenie, niesie ze sobą pewne ryzyko dla zdrowia kobiety. Bieżąca prasa przynosi pochwały HRT na zmianę z poważną krytyką korzyści/ryzyka tej popularnej terapii. Jednym z najpoważniejszych zarzutów pod adresem HRT jest rakotwórcze zagrożenie ze strony tej terapii, np. zwiększone ryzyko raka piersi, macicy oraz jajników. Paradoksalnie, HRT, które zmniejsza ryzyko choroby układu krążenia może również podwyższać ciśnienie krwi, zwiększyć krzepliwość krwi oraz ryzyko wylewu krwi do mózgu. Względne przeciwwskazania do terapii hormonalnej to historia raka piersi w rodzinie, rozpoznany rak piersi oraz zaburzenia krzepliwości krwi, jak na przykład zapalenie głębokich żył, tzw. thrombophlebitis.